Thống kinh là gì và cách điều trị thống kinh?
 
Thống kinh là hiện tượng đau bụng khi hành kinh. Hầu như người phụ nữ nào trong thời gian hành kinh cũng cảm thấy khó chịu, do tử cung phải co bóp để tống máu kinh ra ngoài, người mệt mỏi, tức nặng bụng dưới, có thể thỉnh thoảng nhoi nhói đau một chút, nhưng vẫn sinh hoạt làm việc bình thường, phần lớn là chịu đựng được và dần dần cũng quen đi. Chỉ gọi là thống kinh nếu đau dữ dội khi có kinh, không lao động, không học hành được.
Thống kinh là một hội chứng đau xảy ra từ lúc sắp thấy kinh, nhưng thường là trong khi hành kinh. Cơn đau thắt tập trung ở vùng bụng dưới, mức độ đau thường âm ỉ cả ngày nhưng có lúc xuất hiện cơn đau mạnh dữ dội. Cơn đau có thể lan ra sau lưng, lan xuống hai đùi và phía âm hộ. Ngày đau nhiều cũng thường là ngày có lượng máu kinh ra nhiều. Sau đó máu kinh giảm dần thì đau cũng giảm, và thấy dễ chịu hơn. Kèm theo đau bụng kinh, một số trường hợp còn bị nhức đầu, căng vú, buồn nôn, nôn.
 Người ta chia thống kinh ra làm hai loại: thống kinh nguyên phát và thống kinh thứ phát. Thống kinh nguyên phát có liên quan đến phóng noãn, do cơ tử cung co bóp mạnh, do nội mạc tử cung sản sinh ra nhiều prostaglandin. Thống kinh thứ phát thì có liên quan đến hàng loạt bệnh lý.
Có đến 20-25% em gái lứa tuổi dậy thì bị thống kinh (nguyên phát) ở các mức độ khác nhau trong những năm đầu hành kinh. Nguyên nhân thống kinh nguyên phát là do prostaglandin gây nên. Prostaglandin thuộc nhóm đặc biệt các acid béo không bão hòa có hoạt tính sinh học cao kiểu hormon kích thích co cơ trơn tử cung và ruột non... Prostaglandin được sản sinh ra nhiều ở màng lót bên trong buồng tử cung (nội mạc tử cung), người ta nhận thấy tại màng tử cung của những thiếu nữ đau bụng kinh chất này tăng cao hơn rất nhiều, so với người không bị thống kinh. Prostaglandin phóng thích ra nhiều trong 48 giờ đầu của hành kinh trùng hợp với những lúc thống kinh nhiều nhất.
 
Về điều trị, có nhiều loại thuốc làm giảm cơn đau bụng kinh, có thể dùng một trong số các thuốc sau:
- Thuốc nội tiết tố sinh dục nữ: Đứng đầu bảng là dùng viên thuốc tránh thai kết hợp (có cả progesteron và estrogen) điều trị đau bụng kinh rất tốt, nhất là với lứa tuổi dậy thì. Thuốc có tác dụng làm giảm sự tổng hợp chế xuất prostaglandin, làm nội mạc tử cung kém phát triển, có tác dụng giảm đau rõ rệt. Loại thuốc này rẻ tiền và rất dễ kiếm.
- Thuốc ức chế tổng hợp prostaglandin: Những người không muốn dùng thuốc tránh thai viên kết hợp, nếu không có bệnh dạ dày, tá tràng thì có thể dùng các thuốc chống viêm giảm đau không steroid như: ibuprofen, naproxen, mefenamic acid, indomethacin... Cơ chế tác dụng của các thuốc này là ức chế sự sinh tổng hợp prostaglandin nguồn gốc của sự co thắt tử cung gây đau.
Trong số các thuốc giảm đau loại này thì mefenamic acid có hiệu quả rất tốt và có ít tác dụng phụ nhất. Tiếp đó là ibuprofen, naproxen cũng là những thuốc tốt có tác dụng giảm đau trong thống kinh rõ rệt và ít  tác dụng phụ. Nên uống thuốc từ 2-3 ngày trước khi có kinh để hạn chế sản sinh prostaglandin ở nội mạc tử cung. Nếu uống thuốc ngay khi mới bắt đầu thấy kinh cũng vẫn tốt. Đa số người thống kinh chỉ cần uống 2-3 ngày là khỏi đau. Riêng với aspirin tuy có tác dụng giảm đau, nhưng tử cung tỏ ra kém nhạy cảm với thuốc này, và bởi nó còn làm tăng lượng máu kinh, nến ít được dùng.
- Các thuốc giảm co thắt, giãn cơ: Nhóm thuốc này có alverin, drotaverin, spasfon... là những thuốc điều trị triệu chứng có tác dụng làm giảm các cơn co thắt của cơ tử cung làm giảm đau.
- Một số thuốc khác: Có một số phụ nữ quá nhạy cảm, ngưỡng chịu đau thấp, dễ kích, thích hơi một chút cũng đau, thì có thể cho dùng một ít thuốc an thần (diazepam...), canxi, vitamin D2, D3, vitamin C để giảm kích thích. Đồng thời kết hợp với rèn luyện cho ngưỡng chịu đựng quen dần.
Nếu uống thuốc vẫn không khỏi đau, thì cần đi khám phụ khoa để tìm ra nguyên nhân bệnh lý gây thống kinh (thứ phát). Việc điều trị là tùy theo nguyên nhân.
Nguồn: Báo Sức khỏe và đời sống
14563550