Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tái định hình hoạt động nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược, quyết định năng lực cạnh tranh của các tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục đại học.

Hội thảo làm rõ những vấn đề cốt lõi về tài sản trí tuệ trong bối cảnh chuyển đổi số
Trên xu thế đó, ngày 24/4, Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, Hội Sở hữu trí tuệ TP.HCM, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) đã tổ chức Hội thảo “Giải pháp khai thác, phát triển tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên khoa học công nghệ số”.
Hội thảo quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia sở hữu trí tuệ, đại diện doanh nghiệp công nghệ, giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên, tạo diễn đàn trao đổi chuyên sâu về cách xác lập, quản trị, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ trong môi trường số.
Thông qua các tham luận và phiên tọa đàm, chương trình tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi: hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, triển khai chính sách hỗ trợ sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ chống hàng giả và xây dựng chiến lược quản trị tài sản trí tuệ cho doanh nghiệp trong nền kinh tế số.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Trần Lê Hồng - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ nhấn mạnh, sở hữu trí tuệ không còn là công cụ pháp lý thuần túy nhằm bảo vệ thành quả sáng tạo, mà đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức. Trong kỷ nguyên khoa học công nghệ số, giá trị cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở quy mô vốn, máy móc hay thị trường, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực tạo lập, bảo vệ và khai thác các tài sản vô hình như sáng chế, giải pháp kỹ thuật, phần mềm, dữ liệu, thương hiệu và bí quyết công nghệ.

TS. Trần Lê Hồng nhấn mạnh vai trò của sở hữu trí tuệ trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kinh tế số
Ở nhóm nội dung về nền tảng pháp lý, ông Nguyễn Trung Hiếu - Chuyên viên Trung tâm Nghiên cứu, đào tạo và hỗ trợ, tư vấn, Cục Sở hữu trí tuệ trình bày chuyên đề “Hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy trình xác lập quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh chuyển đổi số”. Diễn giả tập trung phân tích yêu cầu đổi mới trong cách tiếp cận sở hữu trí tuệ khi các sản phẩm sáng tạo số, dữ liệu, nền tảng công nghệ và mô hình kinh doanh trực tuyến phát triển nhanh chóng. Việc xác lập quyền cần được thực hiện sớm, đúng quy trình và gắn với chiến lược khai thác dài hạn, thay vì chỉ xem là thủ tục bổ sung sau khi sản phẩm đã đưa ra thị trường.
Ông Nguyễn Trung Hiếu trình bày về hoàn thiện pháp luật và quy trình xác lập quyền sở hữu trí tuệ
Theo ông, chuyển đổi số vừa mở rộng không gian sáng tạo, vừa làm gia tăng rủi ro xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Dữ liệu, hình ảnh, thiết kế, phần mềm, nội dung số hay giải pháp công nghệ có thể bị sao chép, chỉnh sửa, phân phối và khai thác trái phép với tốc độ nhanh hơn trước rất nhiều. Vì vậy, cá nhân, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục đại học cần chủ động nhận diện tài sản trí tuệ ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng, nghiên cứu, thiết kế sản phẩm và phát triển công nghệ. Khi hiểu rõ phạm vi bảo hộ, điều kiện xác lập quyền và quy trình đăng ký, chủ thể sáng tạo sẽ có cơ sở pháp lý vững chắc để chuyển giao, hợp tác, gọi vốn hoặc thương mại hóa sản phẩm trí tuệ.
Từ góc nhìn trường đại học, PGS.TS. Phạm Văn Việt - Viện trưởng Viện Công nghệ CIRTech, Trưởng Phòng Khoa học Công nghệ HUTECH trình bày tham luận về thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và hình thành doanh nghiệp khởi nguồn từ trường đại học. Diễn giả cho rằng một thách thức lớn hiện nay là khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, khi nhiều kết quả khoa học có tiềm năng nhưng chưa được phát triển thành sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh cụ thể. Vì thế, thương mại hóa không nên được xem là khâu “sau cùng” của nghiên cứu, mà cần được đặt ra từ giai đoạn lựa chọn đề tài, xác định nhu cầu thị trường, đánh giá khả năng bảo hộ và xây dựng lộ trình phát triển sản phẩm.

PGS.TS. Phạm Văn Việt trình bày về thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu khoa học và kết nối đại học với thị trường
PGS.TS. Phạm Văn Việt cũng phân tích mô hình doanh nghiệp spin-off trong trường đại học, xem đây là hướng đi quan trọng để chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế. Với mô hình này, sáng chế, giải pháp công nghệ hoặc kết quả nghiên cứu có thể trở thành nền tảng hình thành doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ có khả năng cạnh tranh.
Thầy cũng đề xuất lộ trình 5 bước đưa ý tưởng khoa học ra thị trường, gồm: sàng lọc và bảo hộ (đánh giá tiềm năng thương mại và đăng ký sở hữu trí tuệ để bảo vệ tài sản của nhà trường); ươm tạo công nghệ (thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm mẫu); thẩm định và gọi vốn (định giá tài sản trí tuệ và xây dựng phương án kinh doanh khả thi để kêu gọi vốn); thành lập và vận hành (doanh nghiệp spin-off ra đời với sự tham gia góp vốn của trường và đối tác); thanh khoản và tái đầu tư cho các dự án nghiên cứu mới.
Không khí trao đổi sôi nổi tại hội thảo về khai thác và phát triển tài sản trí tuệ trong thời đại mới
Tại HUTECH, hoạt động quản trị tài sản trí tuệ, hỗ trợ đăng ký bảo hộ và khuyến khích giảng viên tạo ra sản phẩm khoa học công nghệ đang được thúc đẩy nhằm từng bước đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thị trường.
Ở góc độ chính sách địa phương, ThS. Nguyễn Thị Ngọc Nhung - Phó trưởng Phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM giới thiệu các chính sách hỗ trợ sở hữu trí tuệ trên địa bàn Thành phố. Theo đó, TP.HCM đang triển khai nhiều nhóm chính sách nhằm hỗ trợ xác lập quyền, phát triển, khai thác tài sản trí tuệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
ThS. Nguyễn Thị Ngọc Nhung giới thiệu chính sách TP.HCM hỗ trợ sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại hóa công nghệ
Cụ thể, các chính sách được đề cập gồm đào tạo quản trị viên tài sản trí tuệ, hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, vận hành sàn giao dịch công nghệ, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và lan tỏa văn hóa sở hữu trí tuệ. Các chính sách này không chỉ hỗ trợ về chi phí hay thủ tục, mà hướng đến xây dựng năng lực quản trị tài sản trí tuệ một cách bài bản. Khi doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức nghiên cứu có đội ngũ am hiểu pháp lý, định giá, chuyển giao và khai thác tài sản trí tuệ, quá trình đưa công nghệ ra thị trường sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Từ thực tiễn bảo vệ thương hiệu, ông Nguyễn Viết Hồng - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Vina CHG trình bày chuyên đề về giải pháp chống hàng giả trong thời kỳ chuyển đổi số. Diễn giả chỉ ra rằng hàng giả, hàng nhái và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng đa dạng về hình thức, phương thức phân phối và kênh tiếp cận người tiêu dùng.
Vì thế, bảo vệ thương hiệu phải bắt đầu từ việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, bao bì sản phẩm và các dấu hiệu nhận diện thương mại. Đây là “áo giáp pháp lý” giúp doanh nghiệp có cơ sở xử lý hành vi xâm phạm khi hàng giả xuất hiện.
Ông Nguyễn Viết Hồng chia sẻ giải pháp chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu trong bối cảnh chuyển đổi số
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ chống giả, truy xuất nguồn gốc và xác thực sản phẩm như QR code biến đổi, mã định danh, tem chống giả, hệ thống quản trị dữ liệu hàng hóa và công cụ kiểm soát kênh phân phối. Những giải pháp này hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện hàng thật - hàng giả, đồng thời giúp doanh nghiệp theo dõi sản phẩm trong chuỗi cung ứng, phát hiện bất thường và bảo vệ niềm tin thị trường.
Một điểm nhấn khác của hội thảo là phần chia sẻ của ông Trần Duy Hào - Nhà sáng chế, đại diện Star Global 3D về chiến lược quản trị và khai thác tài sản trí tuệ trong nền kinh tế số. Từ câu chuyện phát triển nền tảng bản sao số tương tác thông minh 3D/360, diễn giả cho thấy tài sản trí tuệ có thể trở thành “lõi cạnh tranh” của doanh nghiệp công nghệ. Khi một giải pháp được bảo hộ bằng sáng chế, tích hợp trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, IoT và các mô-đun quản trị thông minh, doanh nghiệp không chỉ sở hữu sản phẩm công nghệ mà còn nắm giữ lợi thế pháp lý, lợi thế thương mại và khả năng mở rộng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.
Theo ông, bản sao số 3D/360 có thể được ứng dụng trong quản lý nhà máy, khu công nghiệp, bảo tàng, trường học, bất động sản, du lịch, di sản, nông nghiệp và hạ tầng đô thị. Khi được kết hợp với AI, dữ liệu thời gian thực và hệ thống quản trị thông minh, công nghệ này giúp vượt qua giới hạn không gian - thời gian, nâng cao khả năng tiếp cận, tối ưu vận hành, hỗ trợ đào tạo, quảng bá thương hiệu và cải thiện trải nghiệm người dùng. Diễn giả nhấn mạnh rằng tài sản trí tuệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong chiến lược kinh doanh dài hạn, có khả năng giải quyết nhu cầu thị trường và tạo ra dòng giá trị mới cho doanh nghiệp.
Ông Trần Duy Hào chia sẻ về khai thác tài sản trí tuệ và công nghệ bản sao số 3D/360 trong kinh tế số
Bên cạnh các tham luận chuyên đề, phiên tọa đàm mở tạo không gian trao đổi trực tiếp giữa chuyên gia, doanh nghiệp, giảng viên. Nhiều vấn đề thực tiễn được đặt ra như quy trình đăng ký bảo hộ, chi phí xác lập quyền, khó khăn trong định giá tài sản trí tuệ, cơ chế chuyển giao kết quả nghiên cứu, giải pháp chống xâm phạm quyền trong môi trường số và vai trò của trường đại học trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các chuyên gia thống nhất rằng muốn khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; trong đó Nhà nước kiến tạo chính sách, trường đại học tạo ra tri thức và nguồn nhân lực, còn doanh nghiệp đóng vai trò đưa sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh vào thị trường.
Tin: Ngân Hà
Ảnh : Quốc Đạt
TT.Truyền Thông