Làm thế nào để tạo ra những khuôn hình chỉn chu với chi phí tiết kiệm là câu hỏi mà không ít bạn trẻ theo đuổi nghề làm phim trăn trở.


Workshop “Làm hình ảnh cho phim kinh phí thấp” cùng NSND Lý Thái Dũng thu hút đông đảo sinh viên tham gia
Với sự đồng hành của NSND Lý Thái Dũng - Đạo diễn hình ảnh của phim điện ảnh “Mưa đỏ”, hơn 30 năm kinh nghiệm cùng nhiều Giải Quay phim xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam, Workshop “Làm hình ảnh cho phim kinh phí thấp” do Khoa Truyền thông - Thiết kế, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) tổ chức đã mang đến không gian học thuật cởi mở. Tại đây, sinh viên các ngành Công nghệ điện ảnh, truyền hình và Truyền thông đa phương tiện có cơ hội tiếp cận những kiến thức kỹ thuật phía sau khung hình từ một người làm nghề kỳ cựu.
Bằng lối dẫn dắt cởi mở và gần gũi, NSND Lý Thái Dũng nhanh chóng cuốn sinh viên vào thế giới nơi mà mọi hình ảnh đều khởi nguồn từ kịch bản. Ông cho rằng, kịch bản không chỉ là câu chuyện mà còn là bản đồ trực quan, giúp người làm hình ảnh hình dung màu sắc, ánh sáng và không gian ngay trước khi máy quay được đặt xuống. Từ những dòng chữ, một bản phác thảo cảm xúc bắt đầu hình thành - nền tảng cho mọi quyết định thị giác sau này.
NSND Lý Thái Dũng dẫn dắt sinh viên vào thế giới nơi mà mọi hình ảnh đều khởi nguồn từ kịch bản
Khi bàn đến ánh sáng - điều NSND Lý Thái Dũng gọi là “linh hồn của hình ảnh”, ông cho rằng ánh sáng không chỉ giúp khán giả nhìn thấy nhân vật, mà còn cho họ cảm nhận được tâm trạng bên trong. Ánh sáng phải xuất phát từ kịch bản: thời điểm ngày đêm, trạng thái nhân vật, không gian bối cảnh và cả những chi tiết nhỏ như chiếc đèn yếu, lỗ thông gió hay ánh sáng từ màn hình điện thoại. Ông nhấn mạnh rằng dù ở những bối cảnh khó khăn nhất, chỉ một nguồn sáng nhỏ cũng có thể tạo nên chiều sâu cảm xúc: minh chứng cho việc điện ảnh trước hết phụ thuộc vào sự tinh tế và nhạy cảm của người làm ánh sáng hơn là vào thiết bị.
Song song với kỹ thuật, diễn giả dành nhiều thời gian nói về vai trò của người quay phim trong việc “làm rõ câu chuyện” ngay từ giai đoạn đọc kịch bản. Ông cho biết DOP cần thấy được cấu trúc hình ảnh ẩn sau từng trang chữ: câu chuyện vận động ra sao, liệu không gian có phù hợp để kể bằng hình ảnh và sự xuất hiện của nhân vật có tạo nên chuyển động hợp lý trong cảnh hay không. Nếu những yếu tố này không được xác định sớm, mạch thị giác của bộ phim rất dễ bị rời rạc. Vì vậy, việc phản biện kịch bản và trao đổi với tổng đạo diễn ngay từ đầu là một phần quan trọng của công việc - không phải để thay đổi câu chuyện, mà để đảm bảo rằng câu chuyện ấy có thể được kể bằng hình ảnh một cách hiệu quả nhất.
NSND Lý Thái Dũng chia sẻ DOP phải soi từng chi tiết dưới góc nhìn thực tế để đảm bảo chất lượng khung hình
Đi vào quá trình đưa kịch bản lên màn ảnh, NSND Lý Thái Dũng chia sẻ rằng DOP phải soi từng chi tiết dưới góc nhìn thực tế: ánh sáng có lý do tồn tại hay không, bối cảnh có đủ “dữ liệu cảm xúc” để hỗ trợ diễn xuất, hay chiều sâu không gian có đáp ứng được yêu cầu kể chuyện. Đây chính là giai đoạn biến câu chữ thành trải nghiệm thị giác hoàn chỉnh. Ông khuyến khích sinh viên giữ thái độ mềm mại nhưng kiên định: tôn trọng góc nhìn của đạo diễn, nhưng không bỏ quên tiếng nói chuyên môn của người chịu trách nhiệm cho hình ảnh cuối cùng của bộ phim. Đó là sự cân bằng mà người làm nghề phải rèn luyện mỗi ngày.
Trong phần giao lưu, một câu hỏi được đặt ra xoay quanh những sai sót thường gặp khi chuẩn bị set quay - đặc biệt là ánh sáng và sự phối hợp giữa các bộ phận. NSND Lý Thái Dũng cho biết vấn đề lớn nhất không nằm ở kỹ thuật, mà ở việc mỗi bộ phận làm việc theo cảm tính, thiếu sự thống nhất chung. Ông nhấn mạnh rằng trước khi bấm máy, DOP cần trao đổi rõ với quay chính, tổ ánh sáng và đạo diễn để chốt mood ánh sáng, hướng nguồn sáng, cường độ và vai trò của từng khung hình trong mạch kể chuyện. Khi mọi người hiểu rõ mục tiêu, ê-kíp sẽ phối hợp trơn tru hơn và rủi ro sai sót giảm đáng kể. Theo ông, “một set quay tốt luôn bắt đầu từ sự giao tiếp rõ ràng”.
Sinh viên trao đổi cùng diễn giả những thách thức khi xây dựng hình ảnh trong phim
Một câu hỏi khác hướng đến cách xây dựng mạch cảnh và tái hiện không gian - vấn đề khiến nhiều sinh viên băn khoăn khi chuyển từ lý thuyết sang thực hành. Ở phần này, NSND Lý Thái Dũng giải thích cách cấu trúc cảnh quay theo trình tự kể chuyện: cảnh toàn để định vị không gian, cảnh trung để theo dõi hành động và cảnh cận để nhấn mạnh chi tiết. Ông nhấn mạnh rằng người quay phim không thể chỉ dựa vào trực giác “thấy đẹp thì quay” mà phải đảm bảo mỗi khung hình đều có lý do tồn tại và đóng góp vào mạch kể. Một góc máy đẹp chưa đủ - nó phải đúng, phải hợp lý và phải giúp khán giả hiểu câu chuyện nhanh nhất có thể. Đây chính là tư duy giúp người mới làm nghề thoát khỏi lối quay cảm tính và hướng đến sự chuyên nghiệp.
Buổi giao lưu khép lại nhưng những chia sẻ của NSND Lý Thái Dũng vẫn đọng lại rõ ràng trong mỗi sinh viên: điện ảnh không chỉ là kỹ thuật, mà là quá trình hiểu - chọn - kể bằng hình ảnh một cách có chủ đích. Đây không chỉ là những bí quyết ngắn hạn, mà là thái độ làm nghề: mỗi khung hình đều mang trách nhiệm truyền tải một điều gì đó, sinh viên cần rèn luyện tư duy quan sát, sự nhạy cảm và tính kỷ luật để xây dựng ngôn ngữ hình ảnh của riêng mình.
Tin: Hùng Sơn
Ảnh: Quốc Bảo
TT. Truyền thông